IUS’ta Sanatçı Söyleşileri: Nino Lojpur ile Söyleşi
Sevgili Nino, İnsan ve Doğa Arasındaki Bağ başlıklı sergin hakkında düşüncelerini bizimle paylaşmak için zaman ayırdığın için teşekkür ederiz.
Resimlerin Treskavica Dağı'ndan ilham alıyor ancak aşina olduğumuz bir manzaranın tasvirinin çok ötesine geçiyor. Etkileyici renkler, anıtsal formlar ve soyutlama aracılığıyla doğa, hafıza ve kişisel deneyim arasındaki ilişkiyi keşfediyorsun. Özellikle dikkatimi çeken nokta, fiziksel bir manzaranın nasıl derin kişisel anlamlar kazandığı, ancak aynı zamanda izleyicinin kendi yorumuna da açık kaldığı.
Söyleşimize Treskavica ile olan bağından başlayarak bu ilişkinin resimlerine nasıl yansıdığını ele alarak devam etmek istiyorum.
1. Treskavica ve Kişisel Deneyim
Dokuz tablonun tamamında merkezî konu Treskavica. Bu dağla arandaki kişisel bağ nedir ve seni bütünüyle bu dağa adanmış bir sergi hazırlamaya yönelten şey ne oldu?
Treskavica'nın hayatımda gerçekten çok özel bir yeri var. Çocukluğumdan beri annem beni ve kız kardeşimi Saraybosna çevresinde doğa yürüyüşlerine götürürdü. Babam göl kıyısında kamp yapmaya başladığında Treskavica, bizim için vazgeçilmez bir yer hâline geldi. Ona yiyeceklerini ve ekipmanlarını taşımakta yardım ederdik. Her gidişimde dağla aramdaki ilişkinin yeni bir bölümünü keşfederdim. Kendimle o kadar derin bir düzeyde yeniden bağ kurabiliyordum ki, bu bağın benim için taşıdığı önemi gerçekten anlatabilmek adına sanat üretmem gerektiğini hissettim. Burası, kendimi bırakabildiğim ve şehir yaşamının üzerime yüklediği zincirlerden kurtulabildiğim bir yer. Tahmin edebileceğin gibi, aynı zamanda büyük bir ilham kaynağı.
2. İçsel Manzara
Sanatçı metninde sergiyi, “içsel bir manzaranın” yansıması olarak tanımlıyorsun. Anılar ve duygular, fiziksel manzarayı resimlerinde gördüğümüz görüntülere nasıl dönüştürüyor? Gördüklerini mi, yoksa hissettiklerini mi resmediyorsun?
Resimleri oluşturduğum dönemde, doğanın ruhundan ve doğanın duyarlı bir varlık olduğundan söz eden yerli kültürleri anlamaya ilgi duyuyordum. Böyle bir kavramı nasıl tasvir edebilirsiniz? Yugoslav anıtlarından derinden etkilenerek Treskavica'da gördüğüm farklı manzaralardan anıtlar yaratma fikri aklıma geldi. Her resim belirli bir yerle bağlantılı ve eskizlerimi hazırlarken şekiller kendiliğinden ortaya çıkmaya başladı. Temel amacım, yaşama hissini ve sonsuz derecede görkemli ve güzel bir bütünün parçası olma duygusunu yansıtan, zengin ve renkli kompozisyonlar oluşturmaktı.
3. İnsan Varlığı
Sergi, insan ile doğa arasındaki bağı ele alıyor ancak resimlerde açıkça tanınabilen insan figürleri bulunmuyor. Bu bilinçli bir tercih miydi? Bu eserlerde insan varlığını nerede konumlandırıyorsun?
İlk resim serim, doğal manzaraların daha gerçekçi tasvirlerinden oluşuyordu. Bunlar, modern toplumumuzda hayal etmeye alıştığımız şekliyle anıların görüntüleriydi. Tepeleri, gölleri, insanları ve hayvanları tanımak mümkündü. Bu süreçte fark ettiğim şey, aslında yalnızca yüzeyde kaldığımdı. Kişisel bir bağı gerçekten keşfetmek için sanatçı, gözle görülenin ötesindeki bir şeye işaret etmek amacıyla soyutlamadan yararlanabilir. Benim resimlerim daha çok Treskavica'nın düşsel bir hâli. Bir şekilde rüyanın içinde olduğunu bilirsin ama kendini göremezsin. Ben hâlâ oradayım ancak varlığım örtük bir biçimde hissediliyor.
4. Biçim ve Hayal Gücü
Dağ oluşumlarından bazıları neredeyse insan bedenlerini, hayvanları veya diğer canlıları andırıyor. Bu belirsizlik bilinçli bir tercih mi, yoksa söz konusu şekiller yaratım sürecinde kendiliğinden mi ortaya çıkıyor?
Bizler yalnızca insanız ve insani doğamız gereği bu tür benzerlikleri görmeye programlanmış durumdayız. Kaya oluşumlarının karşısında oturup yüzler, bedenler, hayvanlar ve benzeri şekiller gördüğüm pek çok güzel anım var. Gökyüzüne bakar ve bu figürleri görürdüm. Doğanın sürekli olarak yarattığı bu hissi eserlerimde de yakalayabilmiş olmaktan mutluyum.
5. Renk ve Duygusal İfade
Renk kullanımın özellikle dikkat çekici. Yoğun morlar, kırmızılar, sarılar ve maviler, doğanın gerçekçi bir tasvirinin çok ötesine geçiyor. Renklerini nasıl seçiyorsun ve manzaraya ilişkin deneyimini ifade etmede nasıl bir rol oynuyorlar?
Bu soru, Saraybosna'da bütün bu renkleri bulmaya çalıştığım günleri hatırlattı (haha). İstediğim sonucu elde edebilmek için birbirinden farklı pek çok akrilik boya aldım. Bu renklerin bazılarını standart boya setindeki renkleri karıştırarak elde etmek mümkün değil, dolayısıyla oldukça zorlayıcı bir süreçti. Treskavica ile bağlantılı duygularımı ifade etmek için kullandığım araçlardan biri olduklarından, renkler gerçekten bütün eserlerin temelini oluşturuyor. Her resim, kendine özgü kişisel bir yük taşıyor. Özellikle içinde parlak kırmızıların bulunduğu tabloyu sık sık düşünüyorum. Kendimi çölde tek başıma yürüyormuş gibi hissettiğim pek çok zaman oldu; bunun başlıca nedeni, çevremdeki dünyaya oldukça öfkeli olmamdı. Elbette Treskavica, ıssız bir çorak araziden çok uzakta. Ancak içinde bulunduğum ruh hâli bana oyunlar oynuyordu ve nereye baksam gördüğüm şey buydu. Neyse ki yeşil tonları, her seferinde beni sakinleştirmeyi başardı.
6. Malzemeler ve Sanatsal Süreç
Geleneksel tuval yerine büyük natron kâğıtları üzerine akrilik boya kullanmayı tercih ettin. Seni bu tercihe yönelten neydi ve kullandığın malzeme çalışmalarını nasıl etkiliyor?
Ayrıca resimlerini sergi alanında serbestçe asılabilecek şekilde tasarladın. Bu durum, ziyaretçilerin eserleri deneyimleme biçimini nasıl etkiliyor?
Eğitimime henüz başladığım dönemde, bir profesörün kâğıt üzerine resim yapmamdan oldukça endişe duyduğunu hatırlıyorum. Güzel Sanatlar Akademisine geleneksel resim eğitimi almadan başlamıştım. Bu nedenle belirli kurallara uymak zorunda olmadığım için oldukça geniş bir alanda deney yapma imkânım oldu. Kâğıdın oldukça kullanışlı bir malzeme olduğu ortaya çıktı; çünkü resimleri kolayca rulo hâline getirip tek kolumla çok sayıda eseri taşıyabiliyordum. Bir odayı şekiller ve renklerle oldukça kolay bir şekilde doldurabiliyorum. Natron kâğıdını tercih etmemin nedeni, zamanın geçişini ve çürümeyi çağrıştıran tonuydu. Üstelik rulo hâlinde satılması da bir avantaj; böylece keseceğin kâğıdın uzunluğunu özgürce belirleyebiliyorsun. Resimlerden birinde, daha büyük bir format elde etmek için kâğıdı birleştirmem gerektiğinden bir ek yeri görebilirsin. Bu da malzemenin bir başka kullanışlı özelliği. Kâğıt hafif olduğu için mekânda asılabiliyor ve izleyici resimlerin etrafında dolaşabiliyor. Bu durum, anıların zihnimde nasıl canlandığını hayal edişime oldukça benziyor. Geçmiş deneyimleri farklı açılardan görebilmeni sağlayan, etrafında özgürce dolaşabileceğin bir alan var.
7. Sanatsal Gelişim
Lisans eğitimini IUS'ta tamamladıktan sonra Saraybosna Güzel Sanatlar Akademisinde yüksek lisans eğitimine devam ettin. Geriye dönüp baktığında sanatsal yaklaşımın nasıl gelişti? Kendi sanatsal kimliğini henüz oluşturma aşamasında olan öğrencilere ne gibi tavsiyelerde bulunursun?
Yolculuk, varış noktasından daha önemlidir. Zamanın geçişinden ve çürümeden söz ettim; bunlar bu dünyada deneyimlediğimiz değişmez gerçeklerdir. Korkmak yerine gerçeği kabul etmek ve özellikle gösterecek bir şeylerin olduğunu hissediyorsan gelişmeye ve kendini geliştirmeye devam etmek daha akıllıca bir yaklaşımdır. Eserlerini sergilerken duyduğun mahcubiyet hissinden kurtul. Herhangi bir anda kendini olabildiğince özgürce ifade et. Renklerden korkma!
8. Yorumlama ve İzleyici
Sanatçı metninde bireysel yorumlara alan bırakmanın önemini vurguluyorsun. İzleyicilerin, bilinçli olarak amaçlamadığın anlamları keşfetmesi senin için ne kadar önemli? Treskavica'yı hiç tanımayan birinin bu resimlerden nasıl bir anlam çıkarmasını istersin?
Herkesin kendine özgü bir yorumu var ve bunun aksini düşünmem oldukça anlamsız olurdu. Treskavica'da yan yana yürüyor olsak bile, ikimiz için de bu deneyim birbirinden tamamen farklı olurdu. Propagandanın her yerde karşımıza çıktığı bir dünyada yaşıyoruz. Bu nedenle düşünce özgürlüğüne sahip olabileceğimizi kabul etmek zor olabiliyor. Daha önce Treskavica'ya gitmemiş olan izleyicileri orayı ziyaret etmeye ve doğanın el değmemiş hâlinin yüzeyinin ötesini görebilmek için zihinsel sınırlamalardan kurtulmaya davet ediyorum.
Düşüncelerini bizimle paylaştığın ve çalışmalarını daha yakından tanımamıza olanak sağladığın için teşekkür ederiz Nino.
Sergin, doğanın anılar, duygular ve hayal gücüyle şekillenen kişisel deneyimlerimizin nasıl bir parçası hâline geldiğini değerlendirmek için ilgi çekici bir fırsat sunuyor. Aynı zamanda aynı manzaranın, onu deneyimleyen her insan için tamamen farklı anlamlar taşıyabileceğini hatırlatıyor.
İnsan ve Doğa Arasındaki Bağ sergisini IUS Sanat Galerisi'nde sanatseverlerle buluşturduğun için bir kez daha teşekkür ederiz.
İnsan ve Doğa Arasındaki Bağ sergisi hakkında daha fazla bilgi edinmek için: Treskavica'dan Tuvale: IUS Mezunu Nino Lojpur, Mezun Olduğu Üniversitede Eserlerini Sergiliyor

















